आज : गते

ताजा शिर्षकहरु

चर्चित शिर्षकहरु

‘साबधान’ नेपालमा कोरोना संक्रमितमा भेटियो आँखा बिगार्ने डरलाग्दाे रोग, पढेर थाहापाउनुहोस्

प्रकाशित
520
SHARES

काठमाडौं । वैशाखको तेस्रो साता वीरगञ्जका ६७ वर्षीय पुरुष श्वासप्रश्वासको समस्या लिएर एक निजी अस्पतालमा भर्ना भए । एन्टिजेन परीक्षण गर्दा कोरोना संक्रमण देखियो । मधुमेहका बिरामी समेत भएकाले चिकित्सकहरुले तत्काल आईसीयूमा राखेर उपचार थाले । तर संक्रमितको अवस्थामा सुधार आएन ।

अस्पताल भर्ना भएको सातौं दिन उनको देब्रे आँखा एक्कासी सुन्निएको जस्तो देखियो । सुगरको मात्रा पनि ह्वात्तै बढ्यो । आँखा दुःख्ने, सुन्निने हुँदाहुँदै रगत जस्तो तरल पदार्थ आउन थाल्यो । उपचारकै क्रममा १० औं दिनमा उनको मृत्यु भयो ।

‘कोभिडका बिरामीलाई प्रयोग गरिने सबै औषधि उनलाई दिएका थियौं, तर स्वास्थ्यमा सुधार आइरहेको थिएन’ उपचारमा संलग्न चिकित्सक डा. उदयनारायण सिंहले भने, ‘सातौं दिनमा आँखा सुन्निने, आँखाबाट रगतजस्तो तरल पदार्थ आउने भयो र अस्पताल भर्ना भएको १० औं दिनमा उनलाई गुमाउनुपर्‍यो ।’

‘रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता कमजोर बन्दा अपरट्यूनिस्टिक इन्फेक्सन हुन गयो’ उनले अघि भने । डा. सिंहका अनुसार मृतकमा देखिएको लक्षण ‘म्यूकर माइकोसिस’ रोगसँग शतप्रतिशत मिल्दो थियो ।

म्यूकर माइकोसिसलाई फंगल इन्फेक्सन पनि भनिन्छ । निकै विरल देखिने यो सङ्क्रमण सामान्यतया माटो, बोटबिरुवा, मल र कुहिएका फलफूल तथा तरकारीमा हुने म्युकोर भनिने ढुसीसँगको संसर्गबाट सर्ने चिकित्सकहरू बताउँछन् ।

पछिल्लो समय कोरोना महामारीले तहसनहस बनाएको भारतमा ‘कालो ढुसी’ भनिने एउटा दुर्लभ प्रकृतिको सङ्क्रमण कोभिड-१९ बाट निको भएका बिरामीहरूमा भेटिएका थिए । महाराष्ट्रमा मात्र दुई हजारभन्दा धेरैमा यो समस्या देखिएको छ । मुम्बईस्थित ग्लोबल अस्पतालका डाक्टर मिलिण्ड नवालेखेले अलजाजिरा लाई बताएअनुसार दैनिक २०/२५ बिरामी यही समस्या लिएर आउँछन् ।

वीरगञ्जका ६७ वर्षीय पुरुष देखिएको संक्रमण ‘म्यूकर माइकोसिस’ हो वा होइन भन्ने पुष्टि हुन पाएन । ‘स्वास्थ्यमा सुधार आएपछि आँखामा देखा परेका फंगस जाँच गर्ने तयारी भइरहेको थियो,’ डा. सिंह भन्छन् । वीरगञ्जस्थित नारायणी अस्पतालका जनरल फिजिसियन डा. निरज सिंह भने अरू बिरामीमा पनि यस्तो समस्या देखिएको बताउँछन् ।

डा. सिंहका अनुसार कोरोना संक्रमण भएका बाराका एक व्यक्ति होम आइसोलेसनमा बसेका थिए । डा. सिंहकै सल्लाह अनुसार औषधि पनि सेवन गरिरहेका थिए । सुगरको मात्र धेरै बढेपछि डाक्टर सिंहलाई भेट्न आए । भन्छन्, ‘मुख बाङ्गो देखेपछि मैले म्यूकर माइकोसिस हो कि भनेर शंका गरेँ ।’

म्यूकर माइकोसिसको आशंकामा अस्पतालमा भर्ना गरेर उपचार थालेका सिंहले स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयसँगै आग्रह गरेर औषधि मगाएका थिए । ‘औषधिले काम नगेपछि थप उपचारका लागि काठमाडौं पठाएँ’ नारायणी अस्पतालका डा. सिंह भन्छन्, ‘उपचारका क्रममा मृत्यु भएको खबर सुनें ।’

उनका अनुसार अर्का व्यक्तिमा पनि त्यस्तै समस्या देखिएको थियो, तर परीक्षण गर्न नपाई मृत्यु भयो । एक व्यक्ति भने उपचारपछि सञ्चो भएर घर फर्किएको र अर्का एकलाई म्यूकर माइकोसिसको आशंकामा काठमाडौं रेफर गरेको उनले सुनाए ।

डा. सिंहका अनुसार मधुमेह, क्यान्सर, किड्नी, स्टेरोइड औषधि प्रयोग गर्ने बिरामीमा रोगसँग लड्ने प्रतिरोधात्मक क्षमता कम हुने भएकाले अपरट्यूनिस्टिक इन्फेक्सन हुन्छ। जसले सुगर बढ्ने, सास फेर्न असहज हुने, आँखा सुनिने, दुख्ने, धमिलो देख्ने तथा आँखाबाट रगत जस्तो तरल पदार्थ बग्ने जस्तो लक्षण देखिन्छ ।

यो म्यूकर माइकोसिस रोग हो । म्यूकर माइकोसिसका कारण आँखा सुनिने आँखा सुनिने, दुख्ने, धमिलो देख्ने तथा आँखाबाट रगत जस्तो तरल पदार्थ बग्ने भएका कारण समयमै उपचार नगर्दा आँखाको ज्योति नै गुम्ने खतरा रहेको उनी बताउँछन् ।

मन्त्रालय भन्छ : खबर आएको छ, औषधि जोहो गर्दैछौं

स्वास्थ्य तथा जनसंख्या मन्त्रालयले पनि कोरोना संक्रमितहरुमा म्यूकर माइकोसिस देखिएको पुष्टि गरे । ‘काठमाडौंमा पनि यस्ता बिरामी भेटिएको रिपोर्ट आएको भन्दै मन्त्रालयका प्रवक्ता प्रा. डा. जागेश्वर गौतम भन्छन्, ‘बिरामीलाई स्टेरोइड औषधि प्रयोग गर्दा फंगल इन्फेक्सन हुन्छ र यस्तो लक्षण देखिन्छ ।’

म्यूकर माइकोसिस भएका बिरामीलाई कालाज्वारका बिरामीलाई दिइने औषधि चलाउनुपर्छ । ‘यो औषधि उपलब्ध गर्न अहिले गाह्रो छ’ मन्त्रालयका प्रवक्ता डा. गौतम भन्छन्, ‘मन्त्रालयले यो औषधिको जोहो गर्न लागि परेको छ ।’

म्यूकरमायकोसिसको लक्षण र बच्ने उपायः

व्यक्तिको आँखा र नाक दुख्नु, त्यस वरिपरि रातो हुनु, ज्वरो, टाउको दुख्ने, खोकी र सास फेर्न समस्या आउन सक्छ । संक्रमित व्यक्तिले रगत बान्ता पनि गर्न सक्छन् ।

आइसीएमआरको एडभाइजरीका अनुसार यसबाट बच्नका लागि धुँवा धुलो भएको स्थानमा जानुअघि मास्क लगाउने, जुत्ता र शरीरलाई पूर्ण रुपमा ढाक्ने कपडा लगाउने, माटो वा मलको काम गर्नुअघि हातमा पञ्जा लगाउने र व्यक्तिगत स्वच्छता कायम गर्ने ।

म्यूकरमायकोसिसद्वारा कस्ता व्यक्ति संक्रमित हुन्छन् ?

आइसीएमआरका अनुसार जसको अनियन्त्रित मधुमेह (शरीरमामा आवश्यकताभन्दा बढी इन्सुलिन बन्न सक्दैन) छ, स्टेरोइड लिएका कारण जसको रोग प्रतिरोधी क्षमता कमजोर भएको छ, जो धेरै समयसमम आइसीयूमा बसिरहेका छन्, जसको ट्रान्सप्लान्ट भएको छ ।

म्यूकरमायकोसिस भए नभएको कसरी थाहा पाउने ?

यो फंगसद्वारा संक्रमित हुँदा व्यक्तिलाई पिनासको समस्या हुनेछ जस्तै कि नाक बन्द हुनु, नाकबाट कालो रङको पानी वा रगत आउनु, बंगारा दुख्नु । साथै आधा अनुहारमा केही महसुस नहुनु, आधा अनुहार सुन्निनु, दाँत दुख्नु र दाँत झर्नुजस्ता समस्या पनि देखिन सक्छ । यसबाहेक ज्वरो, पीडा, छालामा बिमिरा, आँखा धमिलो देख्नु वा दुई–दुईवटा वस्तु देखिन पनि सक्छ । छाती दुख्दा सास फेर्न समस्या पनि हुनसक्छ ।

संक्रमित हुँदा के गर्ने ?

आइसीएमआरका अनुसार यदि कोही म्यूकरमायकोसिस संक्रमित भएको खण्डमा उनीहरुले सबैभन्दा पहिला आफ्नो ब्लड सुष्र लेभललाई नियन्त्रण गर्ने कोसिस गर्नुपर्छ र यदि कोही व्यक्ति कोभिड–१९ बाट निको भएका छन् भने पनि लगातार बलड सुगरको जाँच गरिरहनुपर्छ ।

अक्सिजन लिइरहनुभएको छ भने ह्यूमिडिफायरका लागि सफा पानी (स्टेराइल वाटर) को प्रयोग गर्नुहोस् । एन्टिबायोटिक्स, एन्टिफंगल औषधी र स्टेरोइडको प्रयोग डाक्टरको सल्लाह बिना नगर्नुहोस् ।

प्रतिक्रिया