आज : गते

ताजा शिर्षकहरु

चर्चित शिर्षकहरु

मोदीले लद्दाख भ्रमण गरेलगत्तै चीनले दियो फेरी अहिलेसम्मकै यस्तो कडा चेतावनी, भारतभर हंगामा

प्रकाशित
786
SHARES

भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले ‘विस्तारवादको युग’ समाप्त भएको बताएका छन् । चीन र भारतबीच पछिल्लो तनावको मुद्दा बनेको हिामाली क्षेत्र लद्दाखमा आकस्मिक भ्रमणमा शुक्रबार पुगेका मोदीले गत महिना चिनियाँ सैनिकहरुसँगको भी’ड’न्तमा मा’रि’एका सैकिहरुलाई श्रद्धाञ्जली दिँदै सो कुरा बताएका हुन् ।

विस्तारवादको युग सकिएको छ, अहिलेको युग विकासको युग हो । इतिहास साक्षी छ, विस्तारवादी शक्तिहरु या त हारेका छन् या त पिठ्यूँ फकाउन बाध्य भएका छन्,’ गत जुन १५ मा भएको हिं’स्र’क सीमा झ’ड’पपछि उनले सो क्षेत्रमा गरेको पहिलो भ्रमणको क्रममा चीनको नाम नै नलिइकन सो कुरा बताएका हुन् ।

सो झ’ड’पमा २० जना भारतीय सैनिकहरु मा’ए’पछि चीनलाई ‘जवाफ फकाउनुपर्ने’ चर्को दवाब भारतीय प्रम मोदीमाथि छ । सोही दवाबका बीच उनी सो क्षेत्रको भ्रमणमा पुगेका छन् र लद्दाखको निमु क्षेत्रस्थित बेस क्याम्पमा सैनिकहरुसँग भेटघाट गरेर ‘हौसला’ बढाएका छन् ।

तपाईंहरुको साहस तपाईंहरु अहिले खटिनुभएका उचाईभन्दा पनि अग्लो छ’ त्यहाँ सैनिकहरुलाई सम्बोधन गर्दै उनले भनेका छन्, ‘तपाईंहरु र जनताले देखाएको वीरताले विश्वलाई नै भारतको शक्तिको बारेमा सन्देश गएको छ ।’

भ्रमणको दौरानमा भारतीय प्रम मोदीलाई चीफ अफ डिफेन्स स्टाफ जनरल विपिन रावत र सेना प्रमुख जनरल मनोज मुकुन्द नरभानेले साथ दिएका थिए । यतिखेर जुलाई १५ मा २० जना भारतीय सैनिकको मृत्यु तथा ७६ जना घाइते भएका घटनालाई लिएर चीन र भारतबीच चर्को आरोप प्रत्यारोप चलिरहेको छ ।

सीमा विवादका क्रममा समुद्री सतहबाट १४ हजार फीट माथि भएको सो हिंस्रक भीडन्त विगत ५० वर्ष यताकै सबैभन्दा खराब मानिएको छ । तर सो घटनामा परेर आफ्नो तर्फबाट कति ह’ता’ह’त भए भन्नेबारे चीनले अझै खुलाएको छैन ।

सीमाक्षेत्रमा बढ्दो विवाद र भारतीय प्रम मोदीको सो क्षेत्रमा भएको भ्रमणलाई लिएर शुक्रबार नै चीनले भारतलाई ‘रणनीतिक गल्ती’ नगर्न चेतावनी दिएको छ । चिनियाँ विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता झाओ लिजिआनले नयाँ दिल्लीलाई ‘चीनसँग सहकार्य गरेर द्विपक्षीय सम्बन्धका सबै स्थितिहरुको रक्षा गर्न’ आव्हान समेत गरेको छ ।

उनले भारतीय पदाधिकारीहरुले गरिरहेको ‘गैरजिम्मेवार टिप्पणीहरु’को आलोचना समेत गरेका छन् । दैनिक पत्रकार भेटघाटको क्रममा उनले भनेका छन्, ‘भारतले चीनका बारेमा रणनीतिक गल्तीहरु गर्नु हुँदैन ।’

एशियाका दुई विशाल तथा आणविक शक्ति सम्पन्न छिमेकी मुलुकहरु चीन र भारतले करिब ३५०० किलोमिटर लामो सीमा क्षेत्रमा ठूलो संख्यामा सैनिक तथा युद्धका बन्दोवस्ती सामानहरु जम्मा गर्न थालेका छन् । सो विवादित सीमा क्षेत्रका धेरै जसो स्थानहरु राम्ररी चिन्हित नगरिएका अवस्थामा छन् । तनावलाई कम गर्न र भीडन्तलाई टार्नका लागि दुवै मुलुकबीच अहिले सैन्य तथा कुटनीतिक वार्ताहरु पनि चलिरहेका छन् ।

हेक्का रहोस्, चीन र भारतबीच एक अर्काले आफ्नो भूभाग कब्जा गरेको आरोप प्रत्यारोप चल्दै आएको छ । भारतको दावीअनुसार, चीनले ३८ हजार वर्ग किलोमिटर आफ्नो भूमि चीनले कब्जा गरेको छ । उता चीनको दावी चाहिँ भारतले नै चीनको ९० हजार वर्ग किलोमिटर भूमि भारतले कब्जा गरेको भन्ने रहँदै आएको छ ।

पछिल्लो चरणमा भारत र चीनबीच विवाद र तनाव चर्कनुको कारण चाहिँ हालको वास्तविक नियन्त्रण रेखा भनिने हालको सीमा क्षेत्रमा भारतले पछिल्ला वर्षहरुमा गरेका सैन्य संरचनाहरुको निर्माण एक हो भनी विश्लेषकहरु ठान्दछन् । त्यसबाहेक, भारतले विवादित लद्दाख क्षेत्र समेत गरी भारत प्रशासित काश्मिरलाई स्वायत्तताको प्रत्याभूति दिने संविधानको धारा ३७० लाई खारेज गरेपछि पनि तनाव चर्केका विश्लेषण एकाथरिको छ ।

पाकिस्तानले जस्तै चीनले पनि भारतको उक्त कदमलाई शंकाको नजरले हेर्ने गर्छ र त्यस कदमले आफ्नो क्षेत्रलाई समेत असर पर्ने ठान्दछ । सोही कारण गत वर्ष चीनले राष्ट्रसंघको सुरक्षा परिषदमा नै भारतको उक्त कदमका विरुद्ध विरोध जनाएसकेको छ ।

भारतले फाइटर जेट किन्ने !

यसबीच भारतको रक्षा मन्त्रालयले २० वटा रुसी मिट २९ र १२ वटा सुखोई एसयु–३०एमकेआई फाइटर जेटहरु किन्ने भएको छ । चीनसँगको विवाद चर्कदै जाँदा भारतले आफ्नो हवाई सेनामा थप्न आँटेका यी विमानहरुको मूल्य २ अरब ४३ करोड अमेरिकी डलर पर्दछ ।

त्यसो त सन् २०१६ मा नै फ्रान्ससँग सम्झौता गरिएको ३६ वटा राफल फाइटर जेटहरु पनि भारतीय हवाई सेनामा थपिँदैछ । ती ३६ वटा जेटका मूल्य ८ अरब ७८ करोड अमेरिकी डलर छ ।

गत हप्ता मात्रै भारतले चीनका ५९ वटा मोबाइल एप्लिकेसनहरुमाथि प्रतिबन्ध लगाइसकेको छ । त्यसैगरी, भारतले चीन लक्षित केही आर्थिक प्रतिबन्धहरु घोषणा गरेको छ । चीनबाट आयात भएका तर भारतका ठूला फर्मास्युटिकल उद्योगका लागि चाहिने कच्चा पदार्थ ठूलो मात्रामा भारतीय भन्सारमा थन्किएका छन् ।

भारत सरकारले आफ्ना विद्यृत गृहका लागि आवश्यक उपकरणहरु चीनबाट खरिद नगर्ने तथा नयाँ सडक परियोजनामा चिनियाँ निर्माण कम्पनीलाई काम नदिने निर्णय समेत गरेको छ ।

शुक्रबार नै चीनले द्विपक्षीय सम्बन्धलाई ‘कृत्रिम प्रतिबन्ध’ लगाउने भारतका त्यस्ता कदमले भारतीय स्वार्थलाई नै नोक्सान पुर्याउने जनाउँदै दुवै मुलुकले सीमाक्षेत्रमा शान्ति कायम गर्न सहकार्य गर्नुपर्ने बताइसकेको छ ।

साथसाथै, ‘भारतमा चीनको व्यवसायिक अधिकार रक्षाको लागि वेइजिंगले आवश्यक कदमहरु चाल्ने’ चेतावनी पनि शुक्रबारको प्रेस भेटघाटमा चीनका विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता झाओ लिजिआनले दिइसकेका छन् । स्मरणरहोस्, चीन र भारतबीचको वार्षिक द्विपक्षीय व्यापार ९२ अरब अमेरिकी डलर बरारबरको छ ।

प्रतिक्रिया