आज : गते

ताजा शिर्षकहरु

चर्चित शिर्षकहरु

दक्षिण कोरियाको नयाँ सरकार र उत्तर कोरियाली शासक किम जोङ उनबीच टकरावको डर

प्रकाशित
455
SHARES

काठमाडौं। कोरियाली प्रायद्वीपको बदलिएको अवस्थामा उत्तर कोरियाली नेता किम जोङ उनले आफ्नो हतियारलाई नयाँ धार दिन थालेका छन्। उनको कट्टर प्रतिद्वन्द्वी देश दक्षिण कोरियामा कडा कदम चाल्ने वाचा गरेका युन सुक-योलले मंगलबार पदभार ग्रहण गर्दैछन्।दुई देशबीच वर्षौंदेखिको तनाव कम भएको र आणविक हतियारसम्बन्धी वार्ता असफल भएपछि यस क्षेत्रको वातावरण फेरि तात्न थालेको छ।

दक्षिण कोरियाको राजधानी सियोलको ककटेल बारमा बसेकी जेनले देश छोड्ने योजना तयार गर्दैछिन्।  उनले उत्तर कोरियाले आफ्नो देशमा आक्रमण गरेमा के गर्ने भन्ने थाहा भएको बताएकी छिन्। उनका अनुसार आक्रमण भए दुईवटा मोटरसाइकल लिएर सियोल नदी पार गर्नेछिन्। उनी एउटा बाइकमा र दाजु अर्कोमा बस्ने बताइन् । दुवैको पछाडि आमाबुवा बस्नेछन्।

उत्तर कोरियाको क्षेप्यास्त्रले पुलहरू ध्वस्त पार्नु अघि उनीहरू बन्दरगाहमा पुग्न नदी पार गर्नेछन्। एक दिन दाजुसँग बसेर त्यहाँबाट जाने योजना बनाएकी थिइन्। पाँच वर्षअघि उत्तर कोरियाले एकपछि अर्को गर्दै अमेरिकालाई निशाना बनाउन सक्ने मिसाइलको शृङ्खलाबद्ध परीक्षण गरिरहेको थियो।

उसले ती क्षेप्यास्त्रबाट अमेरिकालाई बम प्रहार गर्न सक्ने बताएको थियो । तर तत्कालीन अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले उत्तर कोरियालाई ती क्षेप्यास्त्र परीक्षणका बारेमा कडा चेतावनी दिँदै गम्भीर परिणाम भोग्न तयार रहन भनेका थिए । जेन स्वीकार्छिन् कि उनी अरू भन्दा बढी चिन्तित थिइन्। तर, दक्षिण कोरियाका धेरैजसो मानिसले करिब ७० वर्षअघि दुई देशबीच भएको युद्धदेखि नै उनीहरू युद्धको खतरासँग लडिरहेका छन् भन्ने विश्वास गर्छन्।

उत्तर कोरिया र अमेरिकाबीच विवाद चलिरहेको थियो कि तत्कालीन दक्षिण कोरियाका नवनिर्वाचित राष्ट्रपति मुन जे–इनले डोनाल्ड ट्रम्पलाई किम जोङ उनसँग भेट्न सहमत गराए । र त्यसपछि पहिलो पटक अमेरिकी राष्ट्रपतिले उत्तर कोरियाली नेतासँग भेट गरे।त्यसपछि दुई नेताबीच पटक–पटक वार्ता भएको थियो ।

यसले उत्तर कोरियाले आणविक हतियार त्याग्न सहमत हुन सक्ने र यसले कोरियाली प्रायद्वीपमा शान्ति पुनर्स्थापित गर्ने आशा जगाएको थियो।त्यसपछि दक्षिण कोरियाका राष्ट्रपति मुन जे इन उत्तर कोरियाको राजधानी प्योङयाङ पुगेका थिए । त्यहाँ मानिसहरुले खचाखच भरिएको स्टेडियममा आफ्ना विपक्षी नेता किम जोङ उनको हात समातेर जनताको अगाडि आएका थिए ।त

त्कालिन राष्ट्रपतिका सल्लाहकार प्रो मुन चुङले उक्त घटनालाई स्मरण गर्दै भनेअनुसार त्यहाँ उपस्थित मानिसले के भइरहेको थियो भन्ने कुरा बुझेका थिएनन् । उनीहरूलाई भनिएको थियो कि यो मान्छे उनीहरूको शत्रु हो र अब त्यही व्यक्ति उनीहरुको जमिनमा उभिएर शान्ति प्रस्ताव गर्दैछ।अचानक त्यहाँ उपस्थित करिब १.५ लाख दर्शकले चर्को स्वरमा हर्षोल्लास गरे। प्रोफेसर चुङ इन भन्छन्, ‘यो एकदमै रमाइलो दृश्य थियो। त्यो दृश्य मेरो लागि निकै प्रेरणादायी थियो ।

तर राष्ट्रपति मुन जे-इनले पदबाट हटेपछि ती आशाहरू चकनाचुर भएका छन्। सन् २०१९ मा अमेरिका र उत्तर कोरियाबीचको आणविक सम्झौता तोडिएसँगै दुई कोरियाबीचको वार्ता पनि टुट्यो। र त्यसपछि वार्ता रोकियो।यसैबीच उत्तर कोरियाले आफ्नो सामूहिक विनाशकारी हतियारको विकासमा व्यस्त रहँदा त्यसले ती देशहरूको धैर्यताको पुन: परीक्षा सुरु गरेको छ।

यसअघि कोरोना महामारी र युक्रेन युद्धका कारण विश्वको नजर कोरियाली प्रायद्वीपबाट हटेको थियो। सरकार असफल भयो कि भनी सोध्दा प्राध्यापक मुन चुङ-इनले स्वीकार गरेनन्। उनी आफूलाई त्यस्तो लाग्दैन भन्छन् । उनले दुई देशबीचको सम्बन्धको इतिहास हेर्दा विगत पाँच वर्षदेखि मुन सरकारले शान्ति कायम गरेको बताए । सरकारले वार्ताको टेबुलमा उत्तर कोरियाले के-के प्रोत्साहन पाउन सक्छ भन्ने पनि देखाएको छ।

प्रो मुन विश्वास गर्छन् कि समस्या भनेको उत्तर कोरियाका वार्ताकारहरू खाली हात फर्कनु हो, जुन उनीहरूको शासनको लागि ठूलो अपमानजनक र दण्डनीय अपराध थियो।राष्ट्रपति मुनले उत्तर कोरियालाई वार्ताको टेबुलमा फर्काउन हरसम्भव प्रयास गरे तर त्यसो गर्दा उनीमाथि त्यहाँको तानाशाही शासकलाई खुसी पार्न खोजेको आरोप लागेको थियो।

सियोलस्थित आफ्नो कार्यालयबाट हन्ना सङ भन्छिन्, ‘जब मैले तस्विरमा उनीहरूलाई एकअर्काको हात समाएर हाँसेको देखेँ, तब मेरो शरीर सिरिङ्ग हुन थाल्यो। उनको संस्था ‘डेटाबेस सेन्टर फर नर्थ कोरियन ह्युमन राइट्स’ ले विगत दुई दशकदेखि उत्तर कोरियामा भएका मानवअधिकार उल्लङ्घनका घटनाहरू ट्र्याक गर्दै आएको छ।

उनले किम जोङ उनले मानवअधिकारलाई पटक्कै महत्व नदिने बताइन् । उनी भन्छिन् कि राष्ट्रपति मुनले उत्तर कोरियाका नेतालाई असहज महसुस नगराउन धेरै प्रयास गरे। हन्ना सोङको संस्थाले उत्तर कोरियाबाट आएका आप्रवासीहरूको हानवनको पुनर्वास केन्द्रमा अन्तर्वार्ता लिएको थियो।

दक्षिण कोरिया आएपछि मानिसहरु पहिलो तीन महिना त्यही ठाउँमा बस्छन्। मानवअधिकार उल्लङ्घनका अभिलेखहरू तयार गर्न उनीहरूको भनाइले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। तर, दुई वर्षअघि दक्षिण कोरिया सरकारले उनलाई यो केन्द्रमा आउन रोक लगाएको थियो ।

त्यसपछि उनले आप्रवासीहरूबाट उत्तर कोरियाको अनुभवबारे सार्वजनिक रूपमा नबोल्न दबाब दिइरहेको सुनिन्। भागेका मानिसहरूलाई सहयोग गर्ने प्रहरीहरूले उनलाई फोन गरेर भने, “के तपाइँ पक्का हुनुहुन्छ कि यो गर्नु बुद्धिमानी हो?”हन्नाले बेपत्ता व्यक्तिहरूको बारेमा सरकारको जानकारीलाई चुनौती दिने प्रयास गरिन्। “युक्रेनमा के भइरहेको छ त्यो डरलाग्दो छ, तर कम्तिमा हामीलाई थाहा छ, उनी भन्छिन्। उत्तर कोरियाको वर्तमान अवस्थाको बारेमा धेरै कम जानकारी छ।

कोरोना महामारीका बेला सीमा नाका बन्द भएकाले यसबारे जानकारी आउन सकेको छैन । यो स्पष्ट छ कि सबै अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिबन्धहरूको बावजूद, किम जोङ-उनले परमाणु हतियारको विकास जारी राखेका छन्। उत्तर कोरियाको हतियार पहिलेको भन्दा धेरै उन्नत र खतरनाक बन्दै गएको छ।

यस वर्ष मार्चमा, उत्तर कोरियाले २०१८ शिखर सम्मेलन पछि पहिलो पटक आफ्नो अन्तर-ब्यालिस्टिक मिसाइल परीक्षण गर्यो। यसको फायरपावर पहिले भन्दा धेरै थियो।तर, अहिले नेताहरुको हात मिलाउने क्रम रोकिएको छ । दक्षिण कोरियाका नयाँ नेताले वार्ताका सम्बन्धमा निकै कडा अडान राखेका छन् ।

पेशाले वकिल युन सुक योलसँग राजनीतिक अनुभव छैन। भर्खरैको एक अन्तर्वार्तामा, उनले उत्तर कोरियालाई आफ्नो “मुख्य शत्रु” भनेर वर्णन गरे र कडा दृष्टिकोण अपनाउने वाचा गरे।आणविक निशस्त्रीकरणमा गम्भीर देखिएमा मात्रै छिमेकीसँग कुरा गर्ने उनले बताए । तर, अधिकांश विज्ञहरू उत्तर कोरियाको आणविक हतियार त्याग्ने मनसाय नभएको विश्वास गर्छन्।

युक्रेनमा युद्ध सुरु हुनु भन्दा धेरै अघि उत्तर कोरियाले आणविक हतियार छोड्दा खतरा धेरै हुने निष्कर्ष निकालेको थियो। युद्ध रोक्न काम गर्ने संस्था इन्टरनेशनल क्राइसिस ग्रुपका सल्लाहकार क्रिस ग्रीनले दक्षिण कोरियाका नयाँ नेता युनको रणनीतिलाई यसले कुनै अवसर नदिने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।

आफ्नो चुनावी अभियानका क्रममा युनले उत्तर कोरियाले आफ्नो देशमा आक्रमण गर्ने संकेत पाएको खण्डमा त्यसअघि नै उत्तर कोरियामाथि हमला गर्ने र त्यसको हतियार ध्वस्त पार्ने बताए ।यो लामो समयदेखि दक्षिण कोरियाको रणनीतिको हिस्सा रहेको छ, तर यो विरलै ठूलो स्वरमा बोलिन्थ्यो।

सम्भवतः यसले उत्तर कोरियालाई रिस उठाउने अनुमार गरिएको थियो उत्तर कोरिया रिसायो पनि। गत महिना उत्तर कोरियाले आफ्नो शक्ति प्रदर्शन गर्दै सडकमा क्षेप्यास्त्र प्रदर्शन गरेको थियो। सेनाको वर्दी लगाएका किम जोङ उनले त्यस क्रममा कडा चेतावनी दिएका थिए। उनले उत्तर कोरियालाई धम्की दिने कुनै पनि शत्रुको अस्तित्व समाप्त हुने बताए। यसलाई दक्षिण कोरियाको नयाँ राष्ट्रपतिको लागि चेतावनीको रूपमा पनि व्याख्या गरिएको थियो।

उत्तर कोरियाले छोटो दुरीका मिसाइलहरूको सम्पूर्ण शृङ्खला तयार गरिरहेको छ। गत महिना उसले पहिलो पटक यी मिसाइल आणविक हतियार बोक्न र दक्षिण कोरियाविरुद्ध प्रयोग गर्न सकिने संकेत गरेको थियो। अब उसले ती परमाणु बममध्ये एउटाको परिक्षण गर्न लागेका संकेतहरु आएका छन्।

यद्यपि क्रिस ग्रीन अझै पनि उत्तर कोरियाको मुख्य लक्ष्य आफ्नो रक्षा गर्नु हो भन्ने विश्वास गर्छन्। उत्तर कोरियालाई थाहा छ कि यदि यस्तो भयो भने, यसको शासक समाप्त हुनै पर्छ ।क्रिस ग्रीनले अब उत्तर र दक्षिण कोरियाबीच हतियारको दौड सुरु हुने विश्वास व्यक्त गरेका छन् । यो अहिलेको सबैभन्दा ठूलो खतरा रहेको उनको भनाइ छ ।

दक्षिण कोरियाका जनताले उत्तर कोरियालाई खासै ध्यान दिँदैनन् । तिनीहरू विश्वास गर्छन् कि उनीहरूको वास्तविक लक्ष्य अमेरिका हो। तर दुई कोरियाबीचको बढ्दो तनावलाई लिएर धेरै मानिस चिन्तित छन् । दक्षिण कोरियाली सरकारले अपनाएको नयाँ कडा नीतिले दुई देशबीच द्वन्द्व निम्त्याउन सक्छ भन्ने चिन्ता धेरैलाई छ।

धेरैले युक्रेन युद्धले कोरियाली प्रायद्वीपमा पनि यस्तै हुन सक्छ भन्ने सोच्न बाध्य बनाएको बताएका छन् । आफ्नो सरकारलाई समर्थन गर्दै एक व्यक्तिले भने, हामीले उनीहरूलाई कडा जवाफ दिनुपर्छ।अर्कोतर्फ, प्रो मुन चुङ इन भन्छन्, ‘भविष्य अन्धकार छ। म यो जीवनमा कुनै सफलता देख्न सक्दिन। हामीले हाम्रो मौका गुमायौं।

राजधानी सियोलमा भविष्यमा कस्तो हुने भन्ने असहजता छ, किनभने उत्तर कोरियाले निश्चित रूपमा नयाँ सरकारको सीमा परीक्षण गरिरहेको छ। दक्षिण कोरियाका पूर्व लेफ्टिनेन्ट जनरलले भने, ‘म आफूलाई बलियो बनाउँदैछु। विश्वले कोरियाको सट्टा अन्यत्र हेरिरहेको हुन सक्छ, तर उत्तर कोरियालाई बेवास्ता गर्न झन्झटिलो हुँदै गइरहेको छ।

प्रतिक्रिया

आजको ट्रेन्डिङ